(VNmorningnews) – Ngôi làng muốn trả lại danh hiệu UNESCO tại Slovakia đang gây chú ý khi lượng khách du lịch tăng mạnh tạo áp lực lên môi trường, văn hóa bản địa và đời sống cộng đồng, làm dấy lên tranh luận về phát triển du lịch bền vững
Ngôi làng muốn trả lại danh hiệu UNESCO vì áp lực từ du lịch và bảo tồn
Ngôi làng muốn trả lại danh hiệu UNESCO đang trở thành tâm điểm chú ý của ngành du lịch quốc tế. Tại làng cổ Vlkolínec ở Slovakia, nhiều cư dân địa phương cho rằng việc được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới mang lại lượng khách du lịch lớn nhưng cũng kéo theo những tác động tiêu cực đến môi trường sống, văn hóa truyền thống và sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Không chỉ riêng Slovakia, những tranh luận tương tự cũng đang xuất hiện tại nhiều điểm đến nổi tiếng trên thế giới, đặt ra câu hỏi về việc làm thế nào để cân bằng giữa bảo tồn di sản, phát triển du lịch và quyền lợi của người dân địa phương.
Danh hiệu UNESCO mang lại lợi ích kinh tế nhưng cũng tạo ra du lịch quá tải
Vlkolínec nằm trên vùng núi miền trung Slovakia, nổi tiếng với những ngôi nhà gỗ nhiều màu sắc được bảo tồn gần như nguyên vẹn từ thời Trung cổ. Nhờ giá trị văn hóa và kiến trúc độc đáo, ngôi làng được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới từ năm 1993.
Sau hơn ba thập kỷ, danh hiệu này đã giúp Vlkolínec trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách quốc tế. Tuy nhiên, nghịch lý đang xuất hiện khi ngôi làng chỉ có khoảng 20 cư dân thường trú nhưng lại đón hơn 100.000 lượt khách tham quan mỗi năm.
Theo nhiều người dân địa phương, lượng khách quá lớn khiến không gian sống bị thu hẹp, hạ tầng chịu áp lực và cuộc sống thường nhật bị ảnh hưởng. Nhiều ngôi nhà truyền thống dần trở thành điểm tham quan thay vì nơi sinh hoạt của cư dân.
Các chuyên gia gọi hiện tượng này là du lịch quá tải (overtourism) – một trong những thách thức lớn nhất của ngành du lịch toàn cầu hiện nay.
Du lịch bền vững trở thành bài toán sống còn của các điểm đến UNESCO
Câu chuyện tại Slovakia cho thấy một thực tế rằng bảo tồn di sản không chỉ là bảo vệ các công trình hay cảnh quan, mà còn phải đảm bảo cộng đồng địa phương được hưởng lợi từ quá trình phát triển.
Theo các chuyên gia du lịch bền vững, việc gia tăng lượng khách liên tục có thể gây ra hàng loạt hệ lụy như ô nhiễm môi trường, gia tăng rác thải, áp lực lên nguồn nước, suy giảm hệ sinh thái và mất dần bản sắc văn hóa địa phương.
Tại nhiều điểm đến UNESCO nổi tiếng như Venice (Italy) hay Lệ Giang (Trung Quốc), du lịch phát triển quá nhanh từng khiến chính quyền phải áp dụng các biện pháp kiểm soát lượng khách nhằm giảm áp lực lên môi trường và hạ tầng.
Xu hướng phát triển mới của ngành du lịch toàn cầu hiện nay là chuyển từ tăng trưởng số lượng sang nâng cao chất lượng trải nghiệm, đồng thời đặt tiêu chí phát triển xanh và bảo vệ môi trường lên hàng đầu.
Cộng đồng địa phương ngày càng muốn được tham gia vào quá trình bảo tồn di sản
Không chỉ tại Slovakia, cộng đồng người Maasai ở Tanzania cũng từng lên tiếng phản đối các chính sách bảo tồn liên quan đến Khu bảo tồn Ngorongoro – một Di sản Thế giới nổi tiếng của UNESCO.
Người Maasai cho rằng việc mở rộng các khu vực bảo tồn và phát triển du lịch sinh thái đang ảnh hưởng đến sinh kế truyền thống của họ. Vấn đề này làm nổi bật nhu cầu phải đặt cộng đồng địa phương vào vị trí trung tâm trong các chiến lược bảo tồn di sản.
Nhiều chuyên gia nhận định rằng một di sản chỉ thực sự được bảo tồn thành công khi người dân địa phương được tham gia vào quá trình ra quyết định, đồng thời được hưởng lợi từ các hoạt động du lịch và bảo tồn.
UNESCO đối mặt thách thức mới trong kỷ nguyên du lịch xanh
Kể từ khi Danh sách Di sản Thế giới được thành lập vào năm 1978, UNESCO đã công nhận hơn 1.200 địa điểm tại 170 quốc gia. Danh hiệu này giúp nhiều khu vực tiếp cận nguồn lực quốc tế để bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử và thiên nhiên.
Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của du lịch toàn cầu đang khiến UNESCO phải đối mặt với những thách thức mới liên quan đến quản lý điểm đến, bảo vệ môi trường và duy trì chất lượng sống của cư dân địa phương.
Giới chuyên môn cho rằng tương lai của các điểm đến UNESCO sẽ không chỉ được đánh giá bằng số lượng du khách hay doanh thu du lịch, mà còn dựa trên khả năng bảo tồn văn hóa bản địa, bảo vệ hệ sinh thái và duy trì sự hài hòa giữa phát triển kinh tế với lợi ích cộng đồng.
Ngôi làng muốn trả lại danh hiệu UNESCO phản ánh xu hướng mới của du lịch toàn cầu
Việc ngôi làng muốn trả lại danh hiệu UNESCO không đơn thuần là câu chuyện của một địa phương tại Slovakia mà phản ánh xu hướng lớn hơn đang diễn ra trên thế giới.
Trong bối cảnh du khách ngày càng quan tâm đến du lịch xanh, du lịch có trách nhiệm và trải nghiệm văn hóa bản địa, các điểm đến nổi tiếng sẽ phải tìm cách phát triển bền vững hơn. Bảo tồn di sản không còn chỉ là giữ gìn những công trình cổ hay cảnh quan thiên nhiên mà còn là bảo vệ cộng đồng, môi trường và những giá trị văn hóa đã làm nên linh hồn của mỗi vùng đất.